 |
| Οι κλιματικές και ατμοσφαιρικές συνθήκες στη λεκάνη της Μεσογείου μεταβάλλονται αρχίζοντας να προσεγγίζουν εκείνες των τροπικών κλιμάτων |
Με άρθρο του στο The Conversation o Χαβιέ Μαρτίν Βίντε διευθυντής του Ινστιτούτου Έρευνας Υδάτων (IdRA) του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης αναφέρει ότι το φαινόμενο αυτό γίνεται αντιληπτό σε αρκετούς τομείς όπως η αύξηση της θερμοκρασίας του αέρα και της θάλασσας, οι μεταβολές στα ατμοσφαιρικά συστήματα και οι ολοένα πιο ακανόνιστες βροχοπτώσεις.
Η αισθητή άνοδος της θερμοκρασίας του αέρα –η οποία είναι εντονότερη από τον παγκόσμιο μέσο όρο– έχει ως αποτέλεσμα οι χειμώνες στη Μεσόγειο να γίνονται μικρότεροι σε διάρκεια και τα καλοκαίρια μεγαλύτερα. Έτσι, η άνοιξη ξεκινά νωρίτερα, ενώ η έλευση του φθινοπώρου καθυστερεί. Ορισμένοι θεωρούν ότι αυτές οι μεταβατικές εποχές έχουν σχεδόν εξαφανιστεί. Στην πραγματικότητα, εξακολουθούν να υπάρχουν, αλλά έχουν μετατοπιστεί χρονικά μέσα στο ημερολογιακό έτος.
Σημαντική αύξηση παρουσιάζει επίσης η θερμοκρασία των επιφανειακών αλλά και των βαθύτερων υδάτων της Μεσογείου, σε βάθος έως περίπου 100 μέτρων. Πρόκειται για σαφείς τάσεις, οι οποίες είναι στατιστικά σημαντικές. Οι θερμοκρασίες των θαλάσσιων υδάτων νότια της Μαγιόρκας ξεπέρασαν τους 30 βαθμών Κελσίου ορισμένες ημέρες κατά τα τελευταία καλοκαίρια. Οι τιμές αυτές είναι αντίστοιχες ή ακόμη και υψηλότερες από εκείνες που καταγράφονται στην Καραϊβική και στον Κόλπο του Μεξικού.
Μετατόπιση των συστημάτων υψηλής και χαμηλής πίεσης
Οι κύριες ζώνες ανέμων και τα συστήματα ατμοσφαιρικής πίεσης του Βόρειου Ημισφαιρίου, καθώς και η ζώνη των τροπικών και υποτροπικών συστημάτων υψηλών πιέσεων που βρίσκεται νότια της λεκάνης της Μεσογείου –και ευθύνεται για την ύπαρξη της Σαχάρας και άλλων ερήμων σε παρόμοια γεωγραφικά πλάτη– φαίνεται ότι μετατοπίζονται προς βορειότερα γεωγραφικά πλάτη.
Αυτό οφείλεται στη διεύρυνση του κυττάρου Hadley, ενός παγκόσμιας κλίμακας συστήματος ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας των τροπικών περιοχών, το οποίο καθορίζει τα καιρικά πρότυπα στις ισημερινές και τροπικές ζώνες. Εάν αυτή η τάση παγιωθεί, θα ενισχυθεί η ατμοσφαιρική ευστάθεια στην περιοχή της Μεσογείου. Οι βροχοπτώσεις θα γίνουν λιγότερο τακτικές, με μεγάλα διαστήματα ανομβρίας να διακόπτονται από έντονα επεισόδια βροχόπτωσης.
Μεσογειακοί τυφώνες
Τα θερμά θαλάσσια ύδατα αποτελούν μία από τις απαραίτητες προϋποθέσεις για τον σχηματισμό και την ανάπτυξη ενός τυφώνα. Κατά συνέπεια, η άνοδος της θερμοκρασίας της θάλασσας θα διευρύνει τις θαλάσσιες περιοχές στις οποίες μπορεί δυνητικά να αναπτυχθεί ένα τέτοιο φαινόμενο. Για να σχηματιστεί ένας τυφώνας, η ελάχιστη θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας, μέχρι και σε βάθος αρκετών δεκάδων μέτρων, πρέπει να είναι περίπου 26,5 βαθμοί Κελσίου. Το όριο αυτό ξεπεράστηκε σε μεγάλες περιοχές της Μεσογείου κατά τη διάρκεια του φετινού καλοκαιριού.
Οι μεγάλες ποσότητες υδρατμών και η λανθάνουσα θερμότητα που μεταφέρουν αποτελούν το ενεργειακό καύσιμο για έντονες διεργασίες κατακόρυφης μεταφοράς αέρα (συναγωγής), οι οποίες δημιουργούν καταιγίδες, συχνά συνοδευόμενες από καταρρακτώδεις βροχοπτώσεις. Εδώ και αρκετές δεκαετίες, αναπτύσσονται στη Μεσόγειο ατμοσφαιρικά συστήματα χαμηλής πίεσης με χαρακτηριστικά που θυμίζουν τροπικούς κυκλώνες. Τα φαινόμενα αυτά είναι γνωστά ως medicanes, δηλαδή «μικροί μεσογειακοί τυφώνες», ή «μεσογειακοί κυκλώνες τροπικού τύπου».
Πρόκειται για συστήματα χαμηλής ατμοσφαιρικής πίεσης που αναπτύσσονται στη λεκάνη της Μεσογείου και διαθέτουν θερμό πυρήνα, καθώς και ένα ευδιάκριτο, σχεδόν ανέφελο κέντρο, το οποίο θυμίζει το μάτι ενός τροπικού κυκλώνα και είναι ορατό στις δορυφορικές εικόνες. Τα συστήματα αυτά συνοδεύονται από ισχυρές βροχοπτώσεις και δυνατούς ανέμους. Καταγραφές medicanes υπάρχουν ήδη από πριν από τη δεκαετία του 1960, όταν η υπερθέρμανση του πλανήτη δεν είχε ακόμη αρχίσει να εκδηλώνεται με τη σημερινή ένταση.
Είναι αλήθεια ότι οι ορισμοί του φαινομένου έχουν μεταβληθεί με την πάροδο του χρόνου και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ήταν αρκετά ευρείς. Επομένως, ο κατάλογος των περιστατικών, ο οποίος περιλαμβάνει περίπου εκατό περιπτώσεις, θα πρέπει να επανεξεταστεί. Αυτό σημαίνει ότι είναι δύσκολο να προσδιοριστεί με βεβαιότητα εάν τα φαινόμενα αυτά έχουν γίνει συχνότερα καθώς αυξάνονται οι θερμοκρασίες του αέρα και της θάλασσας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι αναφορές ότι οι καταρρακτώδεις βροχοπτώσεις που έπληξαν την Καταλονία στις αρχές Οκτωβρίου του 2026 προκλήθηκαν από ένα medicane. Ωστόσο αυτό δεν συνέβη.
Δεν παρατηρήθηκε ούτε το χαρακτηριστικό μάτι ούτε η σπειροειδής διάταξη των νεφών, ο άνεμος δεν διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο και δεν σχηματίστηκε οργανωμένο σύστημα χαμηλής πίεσης. Αντίθετα, εκδηλώθηκαν αρκετές κυψελίδες κατακόρυφης μεταφοράς αέρα (convective cells), καθώς και συστήματα μεταφοράς αέρα μεσοκλίμακας (mesoscale convective systems), τα οποία παρουσίασαν εξαιρετικά ασυνήθιστη συμπεριφορά –ενδεχομένως πρωτοφανή.
Naftemporiki.gr
