 |
| Η ποικιλία των πλανητών είναι πολύ μεγαλύτερη από όσο πιστεύαμε και υπάρχουν εντυπωσιακοί κόσμοι που φέρνουν νέα κοσμολογικά δεδομένα. |
Αστρονόμοι χρησιμοποίησαν επίγεια και διαστημικά τηλεσκόπια για να μελετήσουν έναν εξωπλανήτη που ανακαλύφθηκε το 2019 και αποδεικνύεται ότι ανήκει σε έναν εξωτικό άγνωστο τύπο πλανητών.
Για δεκαετίες οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι τα πλανητικά συστήματα στο Σύμπαν είναι σε γενικές γραμμές παρόμοιας αρχιτεκτονικής και συνθηκών και άρα οι τύποι πλανητών είναι κατά βάση αυτοί που υπάρχουν στο ηλιακό μας σύστημα.
Όμως η συνεχής ανακάλυψη εξωπλανητών αποκάλυψε ότι υπάρχει μια τεράστια ποικιλία πλανητών με χαρακτηριστικά και συνθήκες που πολλές φορές προκαλούν έκπληξη στους επιστήμονες και μοιάζουν βγαλμένοι από βιβλία ή ταινίες επιστημονικής φαντασίας. Μια τέτοια περίπτωση είναι και ο L 98-59 d, ένας εξωπλανήτης που βρίσκεται σε τροχιά γύρω από ένα μικρό άστρο σε απόσταση 35 ετών φωτός από τη Γη. Στο σύστημα αυτό έχουν εντοπιστεί μέχρι στιγμής τρεις πλανήτες.
Κολασμένος
Χρησιμοποιώντας το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb και επίγεια τηλεσκόπια ομάδα αστρονόμων παρατήρησε τον L 98-59 d και διαπίστωσε ότι είναι περίπου 1,6 φορές μεγαλύτερος από τη Γη, έχει πολύ χαμηλή πυκνότητα και η ατμόσφαιρά του είναι γεμάτη με υδροθείο, μια ένωση γνωστή για τη χαρακτηριστική οσμή κλούβιου αυγού.
Κανονικά, ο L 98-59 d θα ταξινομούνταν είτε ως μικρός αέριος πλανήτης με βραχώδη πυρήνα, είτε ως υδάτινος «υκεάνιος» κόσμος. Όμως δεν ανήκει σε καμία από αυτές τις κατηγορίες. Αυτό οδήγησε τους επιστήμονες στη δημιουργία μιας νέας κατηγορίας εξωπλανητών, πλούσιων σε «βαριά» μόρια θείου.
«Η ανακάλυψη αυτή δείχνει ότι οι κατηγορίες που χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε μικρούς πλανήτες είναι ίσως υπερβολικά απλές. Αν και αυτός ο λιωμένος πλανήτης δεν μπορεί να υποστηρίξει ζωή, αντικατοπτρίζει τη μεγάλη ποικιλία κόσμων που υπάρχουν πέρα από το ηλιακό μας σύστημα. Τώρα μπορούμε να αναρωτηθούμε: ποιοι άλλοι τύποι πλανητών περιμένουν να ανακαλυφθούν;» δήλωσε ο Χάρισον Νίκολς του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, επικεφαλής της μελέτης.
Ωκεανοί από μάγμα
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν προχωρημένες προσομοιώσεις υπολογιστή για να ανασυνθέσουν την ιστορία σχεδόν 5 δισεκατομμυρίων ετών του πλανήτη. Συγκρίνοντας τα μοντέλα με πραγματικά δεδομένα, κατέληξαν στο τι συμβαίνει στο εσωτερικό του. Ο L 98-59 d φαίνεται να έχει μανδύα από λιωμένα πυριτικά υλικά (όπως η λάβα στη Γη) και έναν παγκόσμιο ωκεανό μάγματος που καλύπτει ολόκληρο τον πλανήτη.
Αυτός ο ωκεανός μάγματος επιτρέπει στον πλανήτη να «αποθηκεύει» μεγάλες ποσότητες θείου για πολύ μεγάλα χρονικά διαστήματα. Με την πάροδο δισεκατομμυρίων ετών, αέρια πλούσια σε θείο όπως διοξείδιο του θείου και άλλα μόρια θείου απελευθερώθηκαν στην ατμόσφαιρα κάτι που εντόπισε το James Webb.
Η δεξαμενή μάγματος πιθανόν βοήθησε τον πλανήτη να διατηρήσει την ατμόσφαιρά του πλούσια σε υδρογόνο και θείο προστατεύοντάς την από την απώλεια στο Διάστημα λόγω ακτινοβολίας από το μητρικό του άστρο. Με την πάροδο του χρόνου τα μόρια ανταλλάσσονταν μεταξύ ατμόσφαιρας και εσωτερικού του πλανήτη δημιουργώντας έναν νέο τύπο κόσμου: πλανήτες πλούσιοι σε αέρια θείου με μακρόβιους ωκεανούς μάγματος.
Η εξέλιξη του πλανήτη
Οι προσομοιώσεις δείχνουν ότι ο L 98-59 d πιθανόν σχηματίστηκε με μεγάλες ποσότητες πτητικών υλικών και ήταν αρχικά πολύ μεγαλύτερος. Με την πάροδο δισεκατομμυρίων ετών συρρικνώθηκε, ψύχθηκε και έχασε μέρος της ατμόσφαιράς του αλλά όχι όλη.
«Είναι συναρπαστικό ότι μπορούμε να χρησιμοποιούμε υπολογιστικά μοντέλα για να αποκαλύψουμε το κρυφό εσωτερικό ενός πλανήτη που δεν θα επισκεφτούμε ποτέ. Παρόλο που μπορούμε να μετρήσουμε μόνο μέγεθος, μάζα και σύσταση ατμόσφαιρας από απόσταση αυτή η έρευνα δείχνει ότι μπορούμε να ανακατασκευάσουμε το παρελθόν αυτών των κόσμων και να ανακαλύψουμε τύπους πλανητών που δεν υπάρχουν στο δικό μας ηλιακό σύστημα» εξηγεί ο Ρέιμοντ Πιερχούμπερτ από Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
